علائم دیسک گردن می تواند از دردهای خفیف و گذرا در ناحیه گردن شروع شود و در صورت بی توجهی، به مشکلات جدی تری مانند بی حسی دست ها، ضعف عضلانی و حتی اختلال حرکتی منجر شود. دیسک گردن یکی از شایع ترین بیماری های ستون فقرات گردنی است که در اثر فشار، فرسایش یا آسیب به دیسک های بین مهره ای ایجاد می شود. شناخت زودهنگام علائم دیسک گردن حاد و خفیف نقش مهمی در پیشگیری از پیشرفت بیماری و بروز عوارض دیسک گردن شدید دارد.

دیسک گردن چیست؟

دیسک گردن به بیرون زدگی یا آسیب دیسک های بین مهره های گردنی گفته می شود. این دیسک ها نقش ضربه گیر دارند و حرکت نرم گردن را ممکن می سازند. زمانی که دیسک دچار التهاب، پارگی یا بیرون زدگی شود، ممکن است به ریشه های عصبی یا طناب نخاعی فشار وارد کند. این فشار، علت اصلی بروز درد، بی حسی و سایر علائم داشتن دیسک گردن است.

انواع دیسک گردن

دیسک گردن از نظر شدت و میزان آسیب به چند نوع تقسیم می شود:

1. دیسک گردن خفیف: التهاب یا برآمدگی جزئی دیسک بدون فشار شدید عصبی
2. دیسک گردن متوسط: بیرون زدگی بیشتر همراه با درد و محدودیت حرکتی
3. دیسک گردن حاد: پارگی دیسک و فشار جدی روی عصب یا نخاع
4. دیسک گردن مزمن: تداوم علائم به دلیل درمان نشدن یا درمان ناقص

تشخیص نوع دیسک گردن در انتخاب روش درمان اهمیت زیادی دارد.

یکی از شایع ترین انواع دیسک گردن، فتق دیسک گردن مهره ۵ و 6 است که به دلیل فشار زیاد روی این ناحیه، اغلب با درد گردن و انتشار درد به دست ها همراه می شود.

علائم دیسک گردن خفیف

علائم دیسک گردن خفیف معمولاً به صورت تدریجی ظاهر می شوند و ممکن است در مراحل اولیه چندان جدی به نظر نرسند. در این مرحله، بیرون زدگی دیسک ممکن است بدون فشار قابل توجه بر اعصاب باشد یا علائم محدودی ایجاد کند. شایع ترین علائم دیسک گردن خفیف عبارت اند از:

• درد خفیف تا متوسط گردن: احساس درد یا ناراحتی در ناحیه گردن که ممکن است با فعالیت تشدید شود.
• خشکی و محدودیت حرکتی گردن: دشواری در چرخاندن یا خم کردن گردن.
• احساس کشیدگی در شانه ها: گاهی درد و ناراحتی به عضلات اطراف شانه انتشار پیدا می کند.
• درد متناوب گردن: دردی که ممکن است با استراحت یا تغییر وضعیت بدن کاهش یابد.
• تشدید درد پس از فعالیت طولانی: نشستن طولانی مدت یا کار مداوم با موبایل و کامپیوتر می تواند ناراحتی گردن را بیشتر کند.

در مراحل اولیه، تشخیص دیسک گردن بر اساس معاینه و بررسی علائم اهمیت دارد. اصلاح وضعیت نشستن، پرهیز از ثابت نگه داشتن طولانی مدت گردن و انجام تمرین های مناسب می تواند به کنترل علائم کمک کند. البته شدت علائم لزوماً نشان دهنده میزان بیرون زدگی دیسک نیست و حتی بیرون زدگی های قابل توجه ممکن است بدون علامت باشند.

علائم دیسک گردن حاد

دیسک گردن حاد ممکن است با درد شدید و بروز ناگهانی علائم عصبی همراه باشد. در این شرایط، بیرون زدگی دیسک می تواند به ریشه های عصبی یا در موارد شدیدتر به نخاع گردنی فشار وارد کند. شدت علائم به میزان و محل آسیب بستگی دارد. مهم ترین علائم دیسک گردن شدید عبارت اند از:

• درد شدید گردن: درد ممکن است به شانه، بازو و انگشتان دست انتشار پیدا کند.
• بی حسی و گزگز دست ها: در اثر فشار بر ریشه های عصبی گردن ایجاد می شود.
• ضعف عضلانی: کاهش قدرت دست ها و بازوها که ممکن است به تدریج تشدید شود.
• اسپاسم عضلات گردن: انقباض غیرارادی عضلات و محدودیت حرکات گردن.
• اختلال در هماهنگی حرکات دست ها: به ویژه در انجام فعالیت های ظریف مانند نوشتن یا برداشتن اشیا.
• اختلال در تعادل و راه رفتن: ممکن است در اثر فشار بر نخاع گردنی ایجاد شود.

در موارد پیشرفته، فشار بر نخاع می تواند علاوه بر گردن و اندام فوقانی، اندام های تحتانی را نیز درگیر کند و باعث ضعف پاها، اختلال راه رفتن و کاهش هماهنگی حرکات شود. حتی برخی بیماران ممکن است علائمی مانند گرفتگی ران پا را تجربه کنند؛ البته این علامت به تنهایی نشانه دیسک گردن نیست.

تشخیص دیسک گردن

تشخیص دیسک گردن بر اساس شرح حال بیمار، معاینه فیزیکی و در صورت نیاز، تصویربرداری انجام می شود. پزشک با بررسی محل و شدت درد، قدرت عضلات، رفلکس ها و وضعیت حسی اندام ها، احتمال بیرون زدگی دیسک و فشار بر ریشه های عصبی یا نخاع را ارزیابی می کند. برای تشخیص دیسک گردن و تعیین میزان آسیب، ممکن است از روش های زیر استفاده شود:

• MRI (ام آر آی): یکی از دقیق ترین روش ها برای بررسی دیسک های بین مهره ای، ریشه های عصبی و نخاع گردنی است و میزان بیرون زدگی دیسک و فشار بر ساختارهای عصبی را مشخص می کند.
• سی تی اسکن: برای بررسی ساختارهای استخوانی مهره های گردن و تشخیص برخی تغییرات استخوانی کاربرد دارد. در شرایط خاص، همراه با میلوگرافی نیز استفاده می شود.
• رادیوگرافی ساده (عکس رادیولوژی): برای بررسی وضعیت مهره ها، کاهش فضای بین مهره ای، تغییرات استخوانی و ناهنجاری های ساختاری گردن استفاده می شود؛ اما خود دیسک و میزان فشار بر اعصاب را به طور مستقیم نشان نمی دهد.

انتخاب روش تشخیصی به علائم بیمار و نتایج معاینه بستگی دارد. برای مثال، در افرادی که علائم دیسک گردن خفیف دارند و نشانه ای از آسیب عصبی مشاهده نمی شود، ممکن است در ابتدا نیازی به تصویربرداری پیشرفته نباشد. در مقابل، وجود علائم دیسک گردن شدید مانند ضعف عضلانی پیشرونده یا اختلال در راه رفتن، بررسی دقیق تر و سریع تر را ضروری می کند.

عوارض دیسک گردن

در صورت بی توجهی به درمان و پیشرفت آسیب دیسک گردن، ممکن است فشار واردشده به ریشه های عصبی یا نخاع باعث بروز عوارض جدی شود. شدت عوارض به میزان بیرون زدگی دیسک و محل درگیری بستگی دارد. مهم ترین خطرات دیسک گردن عبارتند از:

• آسیب دائمی عصب: فشار طولانی مدت بر ریشه های عصبی گردن ممکن است به آسیب عصبی و اختلال عملکرد دست ها منجر شود.
• ضعف پیشرونده عضلات: درگیری اعصاب حرکتی می تواند باعث کاهش قدرت عضلات دست و بازو شود.
• اختلال حسی دست ها: بی حسی، گزگز و کاهش حس در انگشتان و اندام فوقانی ممکن است تشدید شود.
• اختلال عملکرد دست ها: در موارد شدید، بیمار ممکن است در انجام حرکات ظریف مانند نوشتن یا بستن دکمه لباس دچار مشکل شود.
• درگیری نخاع گردنی (میلوپاتی): فشار بر نخاع می تواند باعث اختلال تعادل، مشکل در راه رفتن و کاهش هماهنگی حرکات دست ها و پاها شود.

همه موارد دیسک گردن به عوارض جدی منجر نمی شوند. بااین حال، مشاهده علائم دیسک گردن خطرناک مانند ضعف پیشرونده دست وپا، اختلال راه رفتن یا کاهش مهارت حرکتی دست ها نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است. تشخیص دیسک گردن و بررسی میزان فشار بر اعصاب و نخاع به شناسایی به موقع این عوارض کمک می کند.

پیشگیری از دیسک گردن

با رعایت چند اصل ساده می توان خطر ابتلا یا پیشرفت دیسک گردن را کاهش داد:

• اصلاح وضعیت نشستن و کار
• پرهیز از خم کردن طولانی مدت گردن
• تقویت عضلات گردن و شانه
• حفظ وزن مناسب
• ترک سیگار
• استراحت های منظم هنگام کارهای نشسته

طرز صحیح نشستن برای دیسک گردن

بهترین حالت نشستن به قد فرد، صندلی که از آن استفاده می کند و نیز فعالیتی که در حالت نشسته انجام می دهد بستگی دارد. شما می توانید با رعایت موارد زیر، وضعیت بدنی خود را بهبود بخشیده و به یک روش نشستن مناسب نیز برسید:

• پاها را صاف نگه داشته یا آنها را روی زمین یا تکیه گاه قرار دهید.
• از انداختن زانو ها یا مچ پاهای خود بر روی یکدیگر خودداری کنید.
• رعایت حفظ کمی فاصله بین پشت زانوها و صندلی
• قرار دادن زانوها همسو و یا کمی پایین تر از استخوان لگن
• قرار دادن مچ پا در جلوی زانوها
• شل کردن شانه ها
• در صورت امکان بازوها و زانوها را موازی زمین نگه دارید.
• نگه داشتن آرنج در پهلوها که باعث ایجاد شکل L در بازوها می شود.
• صاف و عمودی بنشینید و بدون فشار آوردن به گردن به جلو نگاه کنید.
• پشت خود را کاملاً به صندلی تکیه داده و یا از تکیه گاه (پشتی) یا کوسن در صورت وجود قسمت هایی از صندلی که پشت به راحتی با آن مطابقت ندارد، خصوصاً در ناحیه کمر، استفاده کنید.
• اجتناب از نشستن به صورت طولانی مدت برای ساعت های متمادی. در حالت ایده آل حداقل 10 دقیقه استراحت را به ازای هر 1 ساعت نشستن، برای خود در نظر بگیرید.

درمان دیسک گردن

درمان دیسک گردن بدون جراحی بسته به شدت آسیب و نوع درگیری متفاوت است و معمولاً با روش های غیرجراحی آغاز می شود. در مراحل اولیه، به ویژه در مواردی مانند بالجینگ دیسک گردن ، درمان هایی مثل دارودرمانی، فیزیوتراپی، تمرینات اصلاحی و اصلاح سبک زندگی می توانند نقش مؤثری در کاهش درد و جلوگیری از پیشرفت بیماری داشته باشند.
در موارد پیشرفته تر، تزریقات درمانی، روش های نوین مانند لیزر، شاک ویو، PRP و اوزون درمانی دیسک گردن نیز می توانند به عنوان درمان های مکمل استفاده شوند. جراحی دیسک گردن معمولاً آخرین گزینه درمانی است و تنها در شرایطی که بیمار به درمان های غیرجراحی پاسخ ندهد یا دچار علائم عصبی شدید شود، توصیه می شود.

قبل از اینکه دیر شود از عوارض دیسک گردن شدید جلوگیری کنید

نادیده گرفتن علائم دیسک گردن، حتی در مراحل خفیف، می تواند مسیر بیماری را به سمت آسیب های جدی عصبی هدایت کند. اقدام به موقع، تشخیص دقیق و انتخاب روش درمان مناسب، کلید حفظ سلامت گردن و جلوگیری از محدودیت های حرکتی در آینده است.

نسخه اصلی مطلب دیسک گردن چیست؟ | تشخیص، علت، علائم و عوارض دیسک گردن را در سایت دکتر سلمان فلاح بخوانید.

---